Mục lục bài viết
Bản tin 1/2020: kiểm toán trong COVID-19
COVID-19 ở Singapore và toàn cầu làm gián đoạn kinh doanh và cách kế toán viên công chứng (PA) kiểm toán. Bản tin nhắc yêu cầu chuẩn mực, duy trì tuân thủ và chất lượng trong hoàn cảnh năm 2020; không trình bày các hỗ trợ hay hạn lịch sử như chương trình hiện hành.
Không có một đáp án đúng hoặc khả thi duy nhất cho mọi thách thức. Chuẩn mực dựa nguyên tắc, không ấn định cụ thể cách có bảo đảm hợp lý rằng BCTC không sai sót trọng yếu; PA ngày càng dùng công nghệ. Toàn bộ 12 lĩnh vực bản tin được trình bày dưới đây.
(a) Rủi ro sai sót trọng yếu và mức trọng yếu
SSA 315 — Nhận diện, đánh giá rủi ro qua hiểu thực thể/môi trường; SSA 320 — Mức trọng yếu khi lập và thực hiện kiểm toán. Đánh giá rủi ro liên tục, lặp lại. Cần cập nhật suy giảm tài sản; vi phạm/sửa hợp đồng và tác động; vi phạm điều khoản vay; thanh khoản/vốn lưu động ảnh hưởng hoạt động liên tục; gian lận tăng vì kiểm soát không như dự kiến hoặc áp lực quản lý; sai sót tăng do đổi quy trình, hệ thống, kiểm soát.
Xét khoản bất thường như suy giảm, dự phòng cắt giảm nhân sự đã ghi sổ có ảnh hưởng xác định trọng yếu không. SSA 320.10 còn yêu cầu xét mức riêng cho loại giao dịch, số dư, thuyết minh trong hoàn cảnh cụ thể. Khi kiểm toán tiến triển, hoàn cảnh, thông tin hoặc hiểu biết thực thể thay đổi có thể đòi sửa trọng yếu toàn BCTC hoặc mức riêng, theo SSA 320.12–13.
(b) Đáp ứng rủi ro đã đánh giá
Theo SSA 330, kiểm toán chất lượng có thể cần thêm thời gian; bằng chứng khác dạng dự kiến làm khó lấy và đánh giá đủ, thích hợp. Cần xét lại cách tiếp cận nếu hoạt động/môi trường đổi.
Ví dụ: làm từ xa khiến kiểm soát không được thực hiện đúng thiết kế, không thể dựa kiểm soát thì tăng thử nghiệm cơ bản; hạn đi lại/không vào cơ sở khiến không dự kiểm kê tại ngày bảng cân đối thì lập và thực hiện thủ tục thay thế, xem ISCA COVID-19 Technical FAQs câu 7; quá trình khóa sổ chậm có thể cần thêm thủ tục cho vấn đề từng kết luận vì rủi ro sai sót cao hơn.
Đáp ứng phải theo sự kiện từng khách hàng. Dùng bằng chứng thay thế phải đánh giá chất lượng, độ tin cậy. Nếu thủ tục thay thế vẫn không lấy được bằng chứng đủ, thích hợp, phải xét có cần ý kiến sửa đổi không.
(c) Bằng chứng và xác nhận từ xa
Theo SSA 500 — Bằng chứng kiểm toán, PA và nhân sự phải cảnh giác chất lượng khi kiểm toán từ xa; vẫn cần bằng chứng đủ, thích hợp để giảm rủi ro về mức thấp phù hợp, dùng xét đoán khi thu thập và đánh giá độ tin cậy. Nguồn dẫn FAQ 6 của ISCA.
Đóng văn phòng có thể cản xác nhận giấy của ngân hàng, bên nợ/có; có thể dùng điện tử nhưng phải bảo đảm xác thực và xét thủ tục thêm. Chú thích 1 dẫn FAQ 9 ISCA về ngân hàng; bản tin còn dẫn APB 1/2010 External Confirmations.
Xác nhận miệng không phải nguồn tốt nhất nhưng có thể nhanh. Cần hiểu cách liên hệ phù hợp; sau trả lời miệng, tùy hoàn cảnh yêu cầu văn bản/email hoặc bằng chứng bổ trợ. Chỉ lời nói tự nó không đủ là bằng chứng kiểm toán đầy đủ, thích hợp.
(c) Bằng chứng cho ước tính và xét đoán quan trọng
Doanh số giảm, sản xuất gián đoạn, con nợ khó khăn đòi nhấn mạnh bằng chứng cho các lĩnh vực không giới hạn sau: suy giảm nhà xưởng/máy móc/thiết bị; tài sản vô hình; đầu tư; phải thu gồm dự phòng ECL; hàng lỗi thời; dự phòng tái cơ cấu; phạt hợp đồng; hợp đồng có chi phí không tránh được vượt lợi ích kinh tế (onerous); đo giá trị hợp lý.
Chú thích 2 dẫn APB 2/2010 Impairment of Non-Financial Assets cho hai nhóm tài sản phi tài chính đầu.
(d) Kiểm toán tập đoàn
SSA 600 — Các lưu ý đặc biệt khi kiểm toán BCTC tập đoàn, gồm công việc kiểm toán viên thành phần. Hạn đi lại làm cần xét bằng chứng từ thành phần có đủ, thích hợp làm cơ sở ý kiến tập đoàn không. Xem thủ tục có thể làm cấp tập đoàn để có bảo đảm và/hoặc cách khác rà soát giấy tờ thành phần khi cần rà soát nhưng không tiếp cận vật lý được.
Mọi phương thức thay thế phải tuân luật nơi kiểm toán viên thành phần hoạt động; nguồn dẫn AGS 12 Group Audits – Inaccessibility of Component Auditors’ Work Papers and Other Considerations. Nếu vẫn không đủ bằng chứng, xem có giới hạn phạm vi không. Chú thích 3 dẫn APB 1/2015 về kiểm toán tập đoàn. Cuối chú thích trang 4 còn in liền một tham chiếu số 4 tới APB 1/2009 và 2/2011; cùng tham chiếu số 4 xuất hiện rõ ở trang 5 cho bất định kinh tế. Đây là cách in của nguồn.
(e) Sự kiện sau kỳ báo cáo
Theo SSA 560 và FRS 10 — Sự kiện sau kỳ báo cáo, đánh giá COVID-19 có cần điều chỉnh hoặc thuyết minh không. Với phần lớn thực thể có ngày báo cáo 31/12/2019, dịch không là sự kiện điều chỉnh; nhưng ngày báo cáo sau đó có thể khác. PA phải đánh giá thận trọng yếu tố/hoàn cảnh, không áp một kết luận cho mọi kỳ. Nguồn dẫn FAQ 1 và 2 ISCA.
(f) Hoạt động liên tục
Theo SSA 570, doanh thu giảm mạnh, lỗ hoạt động, chậm thu và khó tài trợ làm đánh giá khó hơn. Ban điều hành phải xét mọi thông tin tương lai ít nhất, nhưng không chỉ, 12 tháng từ ngày bảng cân đối. PA cần cẩn trọng, hoài nghi nghề nghiệp, chất vấn mạnh giả định và bằng chứng hỗ trợ; xét cả tác động tiêu cực lẫn tích cực. FAQ 10 ISCA hướng dẫn thêm; chú thích 4 dẫn APB 1/2009 và 2/2011 Audit Considerations in an Uncertain Economic Environment.
Nếu có bất định trọng yếu nhưng cơ sở hoạt động liên tục phù hợp, phải bảo đảm thuyết minh đủ sự kiện/điều kiện gây nghi ngờ đáng kể và kế hoạch xử lý; nếu thuyết minh đầy đủ, PA đưa ý kiến không sửa đổi. Nếu BCTC dùng cơ sở hoạt động liên tục nhưng PA kết luận cơ sở không phù hợp, phải đưa ý kiến trái ngược (adverse). Với trường hợp “close-call”, nguồn dẫn APB 2/2016 về KAM và hoạt động liên tục.
(g) Hình thành ý kiến và báo cáo
SSA 700 — Hình thành ý kiến và báo cáo về BCTC. Khả năng hoạt động liên tục và lấy bằng chứng ảnh hưởng đáng kể dạng ý kiến. Cần bảo đảm ước tính ban điều hành phản ánh thay đổi do bất định, tác động luật/quy định đã hạch toán và có bằng chứng đủ cho khoản mục hoặc thành phần đáng kể để hỗ trợ kết luận. Tùy trường hợp, có thể cần hướng chú ý người dùng hoặc sửa ý kiến.
Giới hạn phạm vi: không lấy được bằng chứng về thành phần trọng yếu do không rà soát giấy tờ và không làm thủ tục thay thế, tác động có thể vừa trọng yếu vừa lan tỏa thì phải từ chối đưa ý kiến (disclaimer). Không nhận xác nhận, không thể lấy đủ bằng chứng bằng hồ sơ khách hàng mà xác nhận ngoài là nguồn chính, nếu ảnh hưởng trọng yếu nhưng không lan tỏa thì cân nhắc ý kiến ngoại trừ (qualified).
Đối với sai sót phát hiện, phải đánh giá trọng yếu/lan tỏa: trọng yếu thì ý kiến ngoại trừ; vừa trọng yếu vừa lan tỏa thì ý kiến trái ngược. Đây khác tình huống thiếu bằng chứng dẫn tới từ chối ý kiến.
(h) Vấn đề kiểm toán trọng yếu; (i) kiểm soát nội bộ
SSA 701 — Trao đổi các vấn đề kiểm toán trọng yếu trong báo cáo kiểm toán độc lập. Bản thân COVID-19 có thể không là KAM nhưng là yếu tố quan trọng khi xác định và xử lý KAM. Xét gián đoạn hoạt động và tác động BCTC có là KAM không; cả lĩnh vực đòi nhiều nỗ lực kiểm toán nhất cần được xem để đưa vào KAM.
Đánh giá ảnh hưởng tới kiểm soát nội bộ: làm tại nhà có thể cần kiểm soát mới hoặc sửa kiểm soát cũ. Kiểm tra kiểm soát nào không hiệu quả và cách chúng đổi kế hoạch kiểm toán; nguồn dẫn FAQ 13 ISCA.
(j) Các hỗ trợ của Singapore trong năm 2020
Unity Budget và Resilience Budget có hoàn thuế bất động sản phi nhà ở đủ điều kiện cho 1/1–31/12/2020. Phần thân nói kỳ vọng chủ cho thuê chuyển toàn bộ qua giảm tiền thuê để giảm áp lực dòng tiền/chi phí. Chú thích 6 cập nhật Quốc hội đã thông qua luật 7/4/2020 bắt buộc chuyển đầy đủ, không kèm điều kiện. Bản này giữ cả diễn tiến, không bỏ qua tính bắt buộc của chú thích.
PA phải xét từ góc bên cho thuê và bên thuê, hạch toán/thuyết minh phù hợp. Nguồn dẫn ISCA FRB 5 COVID-19 Government Relief Measures: Accounting for Singapore property tax rebate from the perspective of the landlord and tenant. Chú thích 7 dẫn FRS 116 — Thuê tài sản, và FRS 20 — Kế toán trợ cấp chính phủ, công bố hỗ trợ chính phủ.
Jobs Support Scheme (JSS) hỗ trợ giữ nhân viên địa phương, công bố trong Unity Budget, tăng cường ở Resilience Budget, Solidarity Budget và họp báo Multi-Ministry Taskforce. PA xem ISCA FRB 6 về kế toán trợ cấp cho lương nhân viên địa phương để ghi đúng khoản JSS phải thu. Chú thích 8 dẫn IRAS JSS; chú thích 9 dẫn thông cáo MOF tăng cường JSS ngày 21/4/2020. Chú thích 5 dẫn gói Stabilisation and Support cùng Supplementary Annex B5; tất cả URI gốc được giữ.
(k) Trao đổi quản trị; (l) kiểm soát chất lượng hãng
PA và người chịu trách nhiệm quản trị (TCWG) cần phối hợp chặt. Ngoài xét đoán suy giảm, hoạt động liên tục và thuyết minh, phải trao đổi điểm yếu kiểm soát phát hiện, vấn đề tranh luận/khó khăn làm chậm, thống nhất khung thời gian hợp lý để không hy sinh chất lượng. Nếu dự kiến ý kiến sửa đổi, giải thích hệ quả và xét thủ tục trong tương lai có thể giảm một phần/toàn bộ sửa đổi không.
Hãng có thể cần sửa/nhấn mạnh chính sách về ghi chép, cấu trúc soát xét và tiếp cận thông tin, gồm thảo luận trực tuyến; tham vấn bắt buộc với người đủ trình độ và phạm vi soát xét của engagement quality reviewer/người độc lập ở lĩnh vực xét đoán, kết luận dễ bị COVID-19 tác động.
Thông điệp cuối và giới hạn của bản tin
PA cần cảnh giác, hoài nghi, xét đoán khi đáp ứng rủi ro, không để thách thức làm giảm chất lượng; theo dõi diễn biến và đánh giá tác động của thay đổi mới tới kiểm toán. Bản tin nhắc các lĩnh vực có thể ảnh hưởng, không bao quát hết.
Nội dung bổ sung chuẩn mực, có tiêu chí ACRA đánh giá công việc, không phải quy tắc của ACRA hay thay chuẩn mực. PA phải tuân thủ, duy trì, áp dụng chuẩn mực, phương pháp, thủ tục và yêu cầu nghề nghiệp được quy định.
Biểu mẫu và tài nguyên chính thức
Các liên kết chính thức dưới đây sử dụng tiếng Anh.