Lịch sử và mục đích nguồn
Bài viết chuyển thể từ tài liệu OECD năm 2024 Delivering Tax Transparency to Crypto-Assets: A Step-by-Step Guide to Understanding and Implementing the Crypto-Asset Reporting Framework, được phê duyệt ngày 4 tháng 10 và thông qua ngày 9 tháng 11 năm 2024. Ba chương gồm pháp lý, quản lý và CNTT, cùng thẩm định và báo cáo. Con số khoảng 60 khu vực cam kết và mốc trao đổi 2027/2028 mô tả bối cảnh năm 2024, không phải số hiện tại hoặc thời hạn Singapore được kiểm tra riêng. CARF là khuôn khổ báo cáo thông tin, không tự quyết định nghĩa vụ thuế của người dùng. Luật triển khai tại địa phương cùng tiêu chuẩn và Bình luận CARF có giá trị ưu tiên hơn bài hướng dẫn.
Vì sao cần khuôn khổ riêng cho tài sản mã hóa
Giao dịch tài sản mã hóa có thể đi ngoài trung gian tài chính truyền thống, diễn ra hoàn toàn trực tuyến không có trụ sở cố định và xuyên biên giới qua ví cá nhân, làm giảm khả năng quan sát của cơ quan thuế. OECD/G20 hoàn tất CARF tháng 6 năm 2023; Diễn đàn Toàn cầu xây dựng quy trình cam kết và giám sát để thúc đẩy triển khai nhất quán. Khuôn khổ nhận diện nhà cung cấp phải báo cáo, thẩm định người dùng, tổng hợp các giao dịch quy định theo năm và trao đổi với nơi cư trú thuế của người dùng; CARF bổ trợ, không thay thế CRS.
So sánh với CRS
Hai khuôn khổ đều báo cáo và trao đổi hằng năm, thẩm định nơi cư trú, có tiêu chuẩn CNTT và bảo mật; có thể tham khảo hệ thống CRS và thủ tục tài khoản mới hợp lệ. Khác biệt nằm ở tài sản, phạm vi nhà cung cấp xác định theo chức năng và dữ liệu giao dịch. CRS thường liên quan số dư tài khoản và thu nhập tài chính tại tổ chức; CARF bao gồm cá nhân và doanh nghiệp ngoài tài chính truyền thống, tổng hợp giao dịch với tiền pháp định, đổi tài sản mã hóa và chuyển tài sản theo từng người dùng, loại tài sản. Cần XML chuyên biệt; tệp CRS tự nó không đáp ứng CARF.
Bốn nền tảng công và sự chuẩn bị của nhà cung cấp
Khu vực triển khai cần cam kết chính sách, pháp lý trong nước và quốc tế, năng lực quản lý và CNTT, cùng bảo mật và bảo vệ dữ liệu. Doanh nghiệp trước hết đánh giá tư cách RCASP, xác định khu vực có mối liên kết báo cáo, hiểu thẩm định và báo cáo, rồi xây hệ thống dữ liệu khách hàng. Kinh nghiệm CRS hữu ích nhưng vẫn cần nhận diện bên tham gia mới, thiết kế báo cáo giao dịch và chuẩn bị trước để vận hành ngay kỳ báo cáo đầu.
Nội luật và thỏa thuận quốc tế
Quy định nội luật có tính ràng buộc phải đưa vào các định nghĩa, thẩm định, báo cáo, lưu hồ sơ và thực thi, phù hợp Bình luận. Chậm nhất phải có hiệu lực từ đầu năm dương lịch hoặc kỳ báo cáo thích hợp ngay trước năm trao đổi đầu tiên. Quốc tế cần MAAC, hiệp định thuế song phương/TIEA phù hợp hoặc cơ chế khu vực, rồi có thỏa thuận hành chính quy định thông tin, phương thức và thời gian. Ký CARF MCAA không tự kích hoạt mọi quan hệ: MAAC phải có hiệu lực và áp dụng với cả hai bên, các bên đã nộp thông báo cần thiết và ghi nhau trong danh sách đối tác trao đổi dự kiến.
Ai là nhà cung cấp phải báo cáo
Thực thể hoặc cá nhân cung cấp dịch vụ thực hiện giao dịch trao đổi cho khách hàng như một hoạt động kinh doanh có thể là RCASP, kể cả bên đối ứng, trung gian và bên cung cấp nền tảng. Thực thể bao gồm rộng cả công ty, hợp danh, tín thác, quỹ và cơ chế pháp lý. Công nghệ hoặc tên gọi phi tập trung không quyết định; người có quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đủ để thực hiện nghĩa vụ có thể khiến từng bên phối hợp ở nhiều nơi đều đủ tư cách. Chỉ định một bên thẩm định không miễn trách nhiệm bên khác. Phép thử hoạt động kinh doanh theo cách giải thích trong nước; việc giúp đỡ không thường xuyên, phi thương mại tự nó không phải kinh doanh.
Sáu nhóm ví dụ và ba loại trừ quan trọng
Ví dụ trong nguồn gồm sàn tạo lập thị trường hưởng chênh lệch giá, nền tảng do bên cung cấp kiểm soát, ATM tài sản mã hóa, bên đăng ký mua từ nhà phát hành rồi phân phối, nhà giao dịch tự đứng làm bên chính mua bán với khách và môi giới thực hiện lệnh khách. Chỉ tạo và phát hành không phải ví dụ đăng ký mua rồi phân phối; quỹ đầu tư thụ động tự nó không cung cấp dịch vụ trao đổi cho khách; chỉ xác thực giao dịch sổ cái dù thu phí cũng không phải trao đổi cho khách. Phải xét hành vi thực tế.
Tài sản, tiền pháp định và ba loại trừ
Tài sản mã hóa là biểu hiện giá trị có thể chuyển nhượng số, dùng sổ cái phân tán được bảo vệ bằng mật mã hoặc công nghệ tương tự để xác thực và bảo vệ giao dịch; tên tiền mã hóa, token chứng khoán hay NFT không quyết định. Tài sản liên quan loại CBDC, sản phẩm tiền điện tử được chỉ định và tài sản mà nhà cung cấp đã chủ động xác định đầy đủ là không thể dùng để thanh toán hoặc đầu tư. Các tài sản khác được coi là có thể sử dụng; NFT giao dịch trên thị trường có thể thuộc phạm vi, và tài sản ảo FATF là tài sản liên quan. Tiền pháp định gồm tiền giấy, tiền xu chính thức, dự trữ ngân hàng trung ương và dạng số CBDC. Loại trừ một tài sản không miễn nghĩa vụ của nhà cung cấp đối với tài sản liên quan khác.
Thứ tự liên kết và báo cáo ở cùng cấp
Thứ tự liên kết là: cư trú thuế; thực thể thành lập hoặc tổ chức theo luật địa phương và có tư cách pháp nhân hoặc nghĩa vụ nộp tờ khai thuế/thông tin thuế về thu nhập; nơi quản lý thực thể; rồi nơi kinh doanh thường xuyên của cá nhân hoặc thực thể. Quản lý và kinh doanh rộng hơn nơi quản lý thực tế hoặc cơ sở thường trú, nên có thể phải báo cáo tại nơi không có nghĩa vụ thuế thông thường. Báo cáo ở đối tác ưu tiên cao hơn thường miễn báo cáo ở đối tác cấp thấp. Tại các khu vực đối tác cùng mức liên kết và có thỏa thuận trao đổi, có thể chọn một nơi nhưng phải thông báo nơi còn lại. Khu vực không có quy tắc tương đương không tự được coi là đối tác.
Chi nhánh và thay đổi năm đầu
Chi nhánh theo quy định quản lý là nơi kinh doanh thường xuyên. Nơi có liên kết cao hơn cũng có thể yêu cầu báo cáo hoạt động chi nhánh, trừ khi chi nhánh tự thẩm định và báo cáo tại khu vực đối tác triển khai có thỏa thuận trao đổi với nơi đó. Một chi nhánh tại nơi triển khai hoàn thành yêu cầu cho người dùng có thể đáp ứng trách nhiệm của nhà cung cấp đối với người đó. Lộ trình 2027/2028 ban đầu có thể làm nơi báo cáo thay đổi khi khu vực liên kết mạnh hơn triển khai sau. Khi khả thi, khuyến nghị chuyển tiếp năm 2027 dùng XML chung không sửa đổi, tránh trường riêng chỉ dùng một năm và chi phí di chuyển.
Nhận diện vượt ngoài danh sách AML
Đăng ký AML hoặc tài chính có ích nhưng chưa đủ: CARF có thể bao gồm NFT không phải tài sản ảo FATF và mối liên kết rộng hơn. Các lựa chọn gồm chủ động đăng ký tập trung, báo cáo không có dữ liệu, tiếp nhận tin ẩn danh, hoặc yêu cầu người dùng ghi định danh nhà cung cấp trên tờ khai thuế. Cơ quan có thể mở rộng thông báo đã báo cáo nơi khác sang liên kết cao hơn thay vì chỉ cùng cấp. Đội ngũ quản lý và hỗ trợ khách trực tuyến phân tán cần cách nhận diện bổ sung. Đây là lựa chọn triển khai, không khẳng định Singapore đã yêu cầu từng biện pháp.
Truyền thông, kiểm tra và thực thi
Cần chỉ định cơ quan thuế hoặc quản lý có đủ thẩm quyền, nguồn lực, chiến lược toàn diện dựa trên rủi ro và tương xứng, quyền kiểm tra hồ sơ và chế tài hành chính hoặc hình sự. Có thể công bố quy tắc, FAQ, hướng dẫn ngành, đầu mối liên hệ, buổi đào tạo và sự kiện ngành, đặc biệt tiếp cận bên mới chưa chịu quản lý. So sánh nhóm có thể phải báo cáo với nhóm thực nộp, điều tra chênh lệch, phân tích dữ liệu và kiểm tra hồ sơ nền. Giai đoạn đầu có thể cân nhắc nỗ lực hợp lý và thời gian sửa sai trong giới hạn luật địa phương, không phải thời gian miễn phạt đồng loạt.
CNTT, kiểm tra dữ liệu, trao đổi an toàn và bảo mật
Nhà cung cấp cần hệ thống thu dữ liệu và định dạng trong nước; cơ quan kiểm tra hợp lệ từ đầu, tạo CARF XML chuyên biệt và trao đổi mã hóa an toàn. Có thể mở rộng CRS. Dùng CARF XML cho báo cáo nội địa là tùy chọn; trao đổi quốc tế phải nhất quán. CTS hỗ trợ thao tác đẩy–kéo thủ công hoặc kết nối SFTP và tiếp nhận khu vực mới. Đánh giá bảo mật, bảo vệ dữ liệu trước và sau trao đổi của Diễn đàn thường vẫn áp dụng. Cơ quan và nhà cung cấp, kể cả bên thuê ngoài, đều có trách nhiệm bảo vệ.
Người dùng, người đứng tên và thanh toán bán lẻ
Người dùng là cá nhân hoặc thực thể được nhà cung cấp thực hiện trao đổi, chuyển tài sản cho. Nếu trung gian không phải RCASP và không phải định chế tài chính hành động cho người khác với tư cách đại lý, lưu ký, đứng tên, ký hoặc tư vấn, phải nhận diện bên ủy thác thực sự. Với thanh toán cho thương nhân bằng tài sản mã hóa vượt US$50,000, ai là người dùng tùy quan hệ. Ngay cả khi thường chỉ thương nhân là người dùng, nếu AML trong nước yêu cầu xác minh khách của thương nhân thì khách đó cũng phải được coi là người dùng. Sơ đồ năm bước gồm nhận diện nhà cung cấp, thẩm định, người dùng và người phải báo cáo, giao dịch liên quan, rồi báo cáo.
Người dùng hiện có, mới: hạn và dùng lại tự xác nhận
Khác CRS, CARF áp dụng thẩm định thực chất tương đương tài khoản mới cho cả người dùng hiện có và mới. Với người dùng hiện có và người kiểm soát liên quan, hoàn thành trong 12 tháng từ ngày quy tắc nội địa có hiệu lực; với người mới, có tự xác nhận hợp lệ khi mở quan hệ và khi giao dịch một lần. Định chế đồng thời thuộc CRS có thể dựa vào thủ tục tài khoản mới CRS được thực hiện đúng. Chỉ dùng lại tự xác nhận CRS/FATCA/nội địa khi còn hợp lệ và có mọi thông tin CARF; không được bỏ trường thiếu hoặc kiểm tra tính hợp lý.
Đối tượng cư trú phải báo cáo và sáu loại trừ
Đối tượng phải báo cáo là người cư trú thuế tại khu vực trao đổi đã công bố và không thuộc loại trừ; di sản căn cứ nơi cư trú tương ứng của người đã mất. Hợp danh hoặc cơ chế không có cư trú thuế dùng nơi quản lý thực tế; khi thực thể xác nhận không có cư trú, có thể dựa vào nơi quản lý hoặc địa chỉ văn phòng chính. Các loại trừ gồm thực thể có cổ phiếu giao dịch thường xuyên trên thị trường chứng khoán được thiết lập, thực thể liên quan của nó, cơ quan nhà nước, tổ chức quốc tế, ngân hàng trung ương và định chế tài chính, ngoại trừ thực thể đầu tư được quản lý chuyên nghiệp chỉ định tại IV.E(5)(b). Thực thể hoạt động là khái niệm riêng: không phải nhìn xuyên người kiểm soát nhưng bản thân vẫn có thể phải báo cáo.
Tự xác nhận cá nhân và thay đổi hoàn cảnh
Thu tự xác nhận có chữ ký hoặc xác nhận chủ động, ghi ngày, tên, địa chỉ cư trú, mọi nơi cư trú thuế, TIN áp dụng và ngày sinh. Một số luật có thể tạo cư trú chỉ từ quốc tịch, nhưng không được dùng quốc tịch thay toàn bộ phép xác định cư trú. Đối chiếu tính hợp lý với hồ sơ AML khi thiết lập quan hệ; nếu không đáng tin, phải có tự xác nhận hợp lệ mới hoặc giải thích hợp lý kèm chứng từ thích hợp trước khi giao dịch. Khi thông tin mới mâu thuẫn tình trạng, dừng dựa vào bản cũ đến khi cập nhật hoặc có giải thích hỗ trợ; ghi mọi nơi cư trú khi có nhiều nơi.
Tự xác nhận thực thể và phép thử người kiểm soát riêng
Người được ủy quyền ký hoặc xác nhận chủ động, ghi ngày, tên pháp lý, địa chỉ, nơi cư trú và TIN; ghi điều kiện hoạt động hoặc loại trừ nếu áp dụng. Thông tin định danh và vai trò người kiểm soát cũng được nêu, trừ phần đã có tự xác nhận riêng hoặc vai trò đã xác định qua AML. Kiểm tra tính hợp lý theo hồ sơ quan hệ; thông tin công khai hoặc đang giữ có thể xác định loại trừ, nhưng phải lưu loại thông tin và ngày rà soát. Nếu không hoạt động và không được loại trừ, phải kiểm tra người kiểm soát độc lập ngay cả khi thực thể tự nó không phải báo cáo. Thực thể hoạt động thường đòi hỏi thu nhập thụ động dưới 50% tổng thu nhập và tài sản tạo thu nhập thụ động dưới 50%, cùng đầy đủ điều kiện liên quan. CARF không dùng nhãn Passive NFE.
Người kiểm soát: sở hữu, kiểm soát khác và tín thác
Xác định cá nhân kiểm soát bằng AML phù hợp FATF; dù không bị luật buộc AML cũng thực hiện thủ tục tương tự về thực chất. Với pháp nhân, xét ngưỡng sở hữu kiểm soát theo rủi ro; 25% chỉ là ví dụ. Sau đó xét kiểm soát bằng cách khác; nếu không tìm được ai thì dùng người quản lý cấp cao. Với tín thác, luôn bao gồm bên lập, bên nhận ủy thác, người bảo hộ, người thụ hưởng hoặc nhóm và người kiểm soát cuối cùng; bên lập là thực thể cũng phải nhìn xuyên. Với người thụ hưởng theo nhóm, lưu đủ thông tin để nhận diện lúc chi trả hoặc thực hiện quyền đã được xác lập, đồng thời kích hoạt rà soát thay đổi. Cơ chế khác và quỹ có chức năng tương tự dùng vị trí tương đương. Cư trú dựa vào tự xác nhận của người kiểm soát hoặc thực thể, gồm tên, địa chỉ, cư trú, TIN, ngày sinh; rà soát lại khi thay đổi.
Thuê ngoài thẩm định và trách nhiệm
Nếu được phép thuê ngoài, các bên cần tiếp cận thông tin thẩm định và chứng minh tuân thủ của nhau, kể cả phục vụ kiểm tra. Nhiều nhà cung cấp cùng một giao dịch có thể chỉ định một RCASP thẩm định, nhưng từng nhà cung cấp có nghĩa vụ vẫn chịu trách nhiệm thẩm định, báo cáo, bảo mật và bảo vệ dữ liệu. Tình trạng phải báo cáo tính từ ngày nhận diện đến khi không còn, chẳng hạn đổi cư trú, thuộc loại trừ, đóng hoặc chuyển toàn bộ quan hệ. Thuê ngoài không chuyển trách nhiệm pháp định.
Định danh và điều kiện về TIN, nơi sinh
Báo cáo tên người dùng, người kiểm soát, địa chỉ lưu theo thẩm định, nơi cư trú và TIN do nơi cư trú cấp, không phải mã nước nguồn. Có thể không báo TIN nếu nơi phải báo cáo không cấp hoặc luật nơi đó không yêu cầu thu thập. Nhà cung cấp ghi tên, địa chỉ, TIN; nếu không có thì mã đăng ký hoặc LEI nếu có. Ngày sinh của cá nhân và người kiểm soát là thông tin bắt buộc. Chỉ phải báo nơi sinh khi luật nội địa còn yêu cầu thu và báo, đồng thời thông tin có trong hồ sơ điện tử có thể tìm kiếm. Không được biến điều kiện này thành quyền bỏ thông tin nói chung.
Giao dịch tiền pháp định, đổi tài sản và biết một phần
Tổng hợp theo người dùng, loại tài sản và loại giao dịch; ghi tên tài sản đầy đủ, dùng định danh token số khi khả thi. Mua bằng tiền pháp định ghi số trả sau khi loại phí giao dịch; định đoạt ghi số thu sau phí. Đổi giữa tài sản mã hóa ghi giá trị thị trường hợp lý sau phí của từng vế. Bao gồm giao dịch với chính nhà cung cấp hoặc bên thứ ba. Nếu chỉ xử lý một vế và không biết số tiền định đoạt, báo là chuyển tài sản, không dựng giá trị đối ứng. CARF báo giao dịch, không thay bằng số dư.
Thanh toán bán lẻ, chuyển tài sản và ví bên ngoài
Thanh toán hàng hóa, dịch vụ vượt US$50,000 được xếp riêng vào loại bán lẻ khi áp dụng. Đại lý của thương nhân thường báo chuyển tài sản; nếu AML đòi nhận diện khách, cũng báo bán lẻ cho khách đó. Dưới ngưỡng vẫn thuộc chuyển tài sản thông thường, không được miễn báo cáo chung. Với chuyển khoản đã biết là airdrop, thu nhập staking, giải ngân, hoàn trả hoặc lợi tức khoản vay, hay đổi hàng hóa dịch vụ, tổng hợp giá trị hợp lý, số đơn vị và số giao dịch theo loại. Khi chuyển ra ví không biết có liên quan VASP hoặc định chế tài chính FATF, tổng hợp đơn vị và giá trị tiền pháp định. Không báo từng địa chỉ, nhưng giữ mọi địa chỉ ví bên ngoài hoặc định danh tương đương ít nhất 5 năm để phục vụ tra cứu.
Định giá, quy đổi và thứ tự phương án dự phòng
Dùng và nêu rõ một loại tiền pháp định, định giá tại thời điểm từng giao dịch bằng phương pháp nhất quán rồi tổng hợp năm. Tiền pháp định thực tế được quy đổi tại giao dịch. Đổi tài sản mã hóa định giá riêng phần có được và định đoạt; token mới khó định giá có thể dùng giá trị tiền pháp định của tài sản đối ứng dễ định giá hơn. Chuyển tài sản và bán lẻ có thể dùng cặp giá tài sản–tiền pháp định đang duy trì. Nếu không có tham chiếu, lần lượt dùng giá trị sổ sách nội bộ, giá bên thứ ba đáng tin cậy, định giá gần nhất của nhà cung cấp, cuối cùng mới ước tính hợp lý. Tổng hợp riêng theo người dùng, loại tài sản và loại giao dịch trong năm dương lịch hoặc kỳ thích hợp theo địa phương.
Ghi nguồn và tuyên bố chuyển thể
Nguồn: OECD (2024), Delivering Tax Transparency to Crypto-Assets: A Step-by-Step Guide to Understanding and Implementing the Crypto-Asset Reporting Framework, Diễn đàn Toàn cầu, OECD Paris, CC BY 4.0. Đây là bản chuyển thể từ tác phẩm gốc OECD; ý kiến và lập luận trong bài không đại diện quan điểm chính thức của OECD hoặc quốc gia thành viên. Bài gốc được tổ chức và giải thích bằng tiếng Trung; bản này dịch đầy đủ bài đó sang tiếng Việt và đối chiếu thông tin thực chất với tài liệu tiếng Anh. Nếu có khác biệt, chỉ văn bản gốc tiếng Anh được xem là có giá trị. Không dùng biểu trưng OECD hoặc ngụ ý được OECD chứng nhận.
Nguồn chính thức
Bản dịch tiếng Việt giữ đầy đủ nội dung bài viết tiếng Trung, gồm mọi điều kiện, bước, bảng và phụ lục trong phạm vi bài; các thông tin thực chất được đối chiếu PDF chính thức bằng tiếng Anh. Đây không phải bản dịch nguyên văn toàn bộ mọi tài liệu được liên kết. Xem bản gốc để kiểm cách diễn đạt, ngày và cập nhật về sau.
Xem PDF chính thức ↗