Điều chỉnh thu nhập GloBE: cổ tức, ngoại hối, bảo hiểm, vận tải biển và phân bổ PE

Phạm vi mô-đun tháng 6 năm 2026

Bài dựa trên phần B mô-đun hai “Tính thu nhập hoặc lỗ GloBE”, bản thứ hai tháng 6 năm 2026, giải thích điều chỉnh từ thu nhập/lỗ ròng kế toán tài chính FANIL. Điều chỉnh bắt buộc chủ yếu xử lý chênh lệch vĩnh viễn phổ biến và trọng yếu, áp dụng cả thuế bổ sung doanh nghiệp đa quốc gia MTT lẫn thuế bổ sung nội địa DTT. Khi thu nhập bị loại khỏi phép tính GloBE, thuế thuộc phạm vi tương ứng thường cũng phải loại khỏi thuế thuộc phạm vi đã điều chỉnh.

Mô-đun thực chất giải thích chi phí thuế ròng, kế toán mua lại, cổ tức/vốn chủ sở hữu, đánh giá lại, chênh lệch ngoại hối, chi phí bị cấm, thay đổi kế toán, hưu trí, giao dịch liên kết, bảo hiểm, tài trợ, vốn theo quy định, vận tải biển và phân bổ PE/FTE. Danh mục còn nêu chuyển quyền kiểm soát, chuyển tài sản/nợ, xử lý thu nhập của tín dụng thuế hoàn lại đủ điều kiện và tín dụng thuế chuyển nhượng được trên thị trường, nhưng không triển khai ở tài liệu này; cần kết hợp mô-đun và quy định khác. Đây là tài liệu đào tạo giải thích, không phải ý kiến pháp lý đầy đủ cho mọi tình huống.

Trước tiên khôi phục thu nhập trước chi phí thuế ròng

Quy định 11 cộng lại chi phí thuế ròng vào FANIL để khôi phục thu nhập trước thuế. Các khoản gồm thuế thuộc phạm vi, kể cả gắn với thu nhập bị loại; MTT hoặc IIR đạt chuẩn; DTT hoặc QDMTT; UTPR đạt chuẩn; thuế hoàn lại theo cơ chế quy gán không đủ điều kiện; cùng thuế doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ phải trả đối với số phát sinh cho hoặc trả cho người giữ hợp đồng.

Cộng lại chi phí thuế kế toán để xác định cơ sở thu nhập không có nghĩa mọi số thuế cộng lại đều được đưa vào tử số thuế thuộc phạm vi đã điều chỉnh. Phải kiểm riêng điều chỉnh thu nhập và điều chỉnh thuế.

Loại điều chỉnh kế toán mua lại

Điều chỉnh mua cổ phần là điều chỉnh kế toán mua lại trong báo cáo hợp nhất UPE đối với doanh nghiệp được mua. Quy định 12 yêu cầu loại ảnh hưởng đó khỏi FANIL thực thể thành viên CE.

Đối với quyền sở hữu có được trước ngày 1 tháng 12 năm 2021, có ngoại lệ nếu các CE trong nhóm không đủ hồ sơ để xác định điều chỉnh một cách hợp lý, chính xác. Ngoại lệ phụ thuộc cả ngày mua lại lẫn hồ sơ không đủ, không có nghĩa mọi điều chỉnh mua lại lịch sử đều được giữ.

Cổ tức nào phải loại

Cổ tức/phân phối nhận hoặc dồn tích từ quyền sở hữu trực tiếp thường bị loại khỏi thu nhập. Ngoại lệ quan trọng là quyền nắm giữ danh mục ngắn hạn và quyền trực tiếp trong thực thể đầu tư hoặc đầu tư bảo hiểm chịu lựa chọn theo quy định 64.

Quyền nắm giữ danh mục là quyền trực tiếp do nhóm nắm, mang dưới 10% quyền lợi nhuận, vốn, dự trữ hoặc biểu quyết; ngắn hạn là nắm dưới một năm tại ngày phân phối. Chỉ khi đồng thời đáp ứng hai điều kiện mới là danh mục ngắn hạn có cổ tức phải giữ trong GloBE. Chỉ đáp ứng một điều kiện thì không thể dựa riêng vào đó để bác việc loại cổ tức.

Không áp dụng loại cổ tức nếu phân phối do CE khác ghi là chi phí trong FANIL của CE ấy, hoặc trả cho quyền mang tính nợ hay là phân phối vốn cấp một bổ sung.

Chọn đưa vào cổ tức từ quyền nắm giữ danh mục

Nhóm có thể chọn cho một CE không còn loại cổ tức danh mục. Lựa chọn bao phủ toàn bộ cổ tức danh mục của CE đó, không được chọn từng giao dịch. Không rút trong năm chọn và bốn niên độ sau; sau rút, CE không được chọn lại cùng loại ở Singapore hoặc bất kỳ địa bàn khác trong năm rút và bốn năm tiếp theo.

Lãi, lỗ và suy giảm vốn chủ sở hữu

Quy định 14 thường loại biến động giá trị hợp lý và suy giảm quyền sở hữu trực tiếp không phải danh mục, lợi nhuận/lỗ ghi theo phương pháp vốn chủ sở hữu, cùng lãi/lỗ thanh lý quyền không phải danh mục. Trạng thái danh mục của biến động giá trị hợp lý xét cuối niên độ; đối với thanh lý xét ngay trước thanh lý.

Trừ lãi bị loại khỏi FANIL, nhưng cộng lại lỗ hoặc suy giảm bị loại. Không thể chỉ loại lãi mà tiếp tục dùng lỗ cùng loại để giảm thu nhập.

Lựa chọn đưa vốn chủ sở hữu vào theo địa bàn

Thực thể khai có thể lựa chọn theo quy định 34 trong GIR để đưa lãi/lỗ vốn chủ sở hữu quy định của mọi CE tại địa bàn vào thu nhập. Phạm vi gồm biến động giá trị hợp lý/suy giảm chịu thuế, kể cả chịu thuế khi thực hiện; kết quả theo phương pháp vốn chủ sở hữu chịu thuế; và lãi/lỗ thanh lý chịu thuế. Quyền sở hữu đủ điều kiện theo quy định 42(5) nằm ngoài lựa chọn, không được đưa thành thu nhập theo đường này.

Không rút trong niên độ chọn và bốn năm sau; rút năm 6 thì năm 6–10 không được chọn lại. Còn giới hạn chặt hơn: nếu trong thời gian chọn từng đưa vào GloBE một khoản lỗ vốn lẽ ra đủ điều kiện loại, không được rút lựa chọn.

Đưa đánh giá lại tài sản cố định quy định vào thu nhập

Quy định 15 xử lý phương pháp định kỳ đánh giá lại bất động sản, nhà xưởng, thiết bị theo giá trị hợp lý, ghi biến động vào thu nhập toàn diện khác và sau đó không chuyển qua báo cáo lãi lỗ. Cộng lãi đánh giá lại trước thuế vào FANIL, trừ lỗ. Quy tắc cho mô hình đánh giá lại, không phải mô hình giá gốc, để biến động không nằm ngoài GloBE chỉ vì đi vòng qua báo cáo lãi lỗ.

Ba loại điều chỉnh ngoại hối bất đối xứng

Tiền tệ kế toán là tiền tệ chức năng dùng lập báo cáo CE; tiền tệ thuế dùng xác định lợi nhuận chịu thuế để tính thuế thuộc phạm vi; tiền tệ thứ ba không phải hai loại đó. Khi tiền tệ kế toán và thuế khác nhau, phải xác định chênh lệch ngoại hối thuộc nhánh nào.

Biến động giữa tiền tệ kế toán và thuế được xử lý khác trong thu nhập chịu thuế và FANIL thì chỉnh FANIL theo cùng cơ sở thuế. Biến động giữa tiền tệ kế toán và tiền tệ thứ ba được xử lý khác trong hai số ấy thì loại lãi/lỗ khỏi FANIL. Biến động giữa tiền tệ thuế và tiền tệ thứ ba phản ánh khác trong FANIL thì phải phản ánh đầy đủ trong FANIL, dù có hay không vào thu nhập chịu thuế. Ba hướng khác nhau, không thể loại mọi chênh lệch ngoại hối như nhau.

Chi bất hợp pháp và tiền phạt trọng yếu

Chi như hối lộ hoặc tiền lại quả cấu thành vi phạm luật tại địa bàn CE hoặc UPE thì không được giảm FANIL bằng chi phí đó. Tiền phạt/chế tài đạt ít nhất EUR50.000 cũng phải loại; nhiều khoản cho cùng hành vi hoặc hành vi liên tục phải cộng để xét ngưỡng. Loại chi phí nghĩa là cộng lại FANIL, không phải tiền phạt lớn được khấu trừ trước EUR50.000 đầu.

Thay đổi kế toán số dư đầu kỳ

Thay đổi tài sản ròng và nợ đầu niên độ do thay đổi chính sách kế toán ảnh hưởng thu nhập/chi phí GloBE năm bất kỳ, hoặc sửa lỗi đã phản ánh trong GloBE năm trước, phải vào FANIL năm hiện tại. Quy tắc sửa lỗi có ngoại lệ trong phạm vi dẫn đến áp dụng quy định 40(2), tức điều chỉnh sau khai làm giảm thuế thuộc phạm vi đã điều chỉnh. Trước tiên xác định nguyên nhân số dư đầu kỳ, rồi phối hợp sửa thu nhập và thuế để tránh trùng.

Điều chỉnh dồn tích theo tiền ra/vào quỹ hưu trí

Nếu CE trong năm đóng góp vào, nhận tiền từ quỹ hưu trí, hoặc có thu nhập/chi phí quỹ ghi trong FANIL thì phải điều chỉnh hưu trí. Trừ khỏi FANIL số A+B−C: A là thu nhập dồn tích ghi sổ của quỹ trong năm, số dương, hoặc chi phí, số âm; B là đóng góp thực tế vào quỹ trong năm; C là số nhận từ quỹ.

Ví dụ chi phí dồn tích 100 thì A=−100; đóng thực tế 80, không nhận tiền, A+B−C=−20. Trừ số âm 20 khỏi FANIL thực chất cộng lại 20, cuối cùng còn chi phí 80. Phải giữ đúng dấu thu nhập/chi phí khi áp dụng.

Căn chỉnh giao dịch liên kết theo nguyên tắc độc lập

Điều kiện độc lập là điều kiện các bên không thuộc cùng nhóm đa quốc gia, giao dịch độc lập trong hoàn cảnh so sánh được, sẽ thỏa thuận. Giao dịch liên quan giữa các địa bàn không đáp ứng điều kiện độc lập hoặc hai CE ghi khác số thì chỉnh kết quả tài chính để cả hai ghi cùng số và theo nguyên tắc độc lập.

Đối với bán/chuyển tài sản giữa CE cùng địa bàn, mô-đun yêu cầu điều chỉnh khi giao dịch tạo lỗ vào FANIL và không theo điều kiện độc lập. Điều kiện lỗ nội địa này khác quy tắc xuyên địa bàn rộng hơn, không được nhập làm một.

Thuế doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ chuyển cho người giữ hợp đồng

Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ phải đưa vào lợi tức cho người giữ hợp đồng tương ứng tăng/giảm nghĩa vụ với họ, đồng thời loại số thu từ họ cho thuế công ty phải trả đối với khoản phát sinh cho hoặc trả cho họ. Tuy nhiên, ngoại lệ đối với loại khoản thu áp dụng nếu công ty đã ghi thuế đó là chi phí ngoài số chi phí thuế định nghĩa tại quy định 11(f), chẳng hạn chi phí trước thuế.

Nếu cả khoản thu từ người giữ hợp đồng lẫn thuế đều là mục trước thuế, hai khoản triệt tiêu trong lợi nhuận trước thuế. Nếu khoản thu là thu nhập nhưng thuế là chi phí thuế sau lợi nhuận trước thuế, không điều chỉnh sẽ tăng cả GloBE lẫn thuế thuộc phạm vi, có thể che phần lợi nhuận khác chịu thuế thấp. Quy định 22 xử lý sự không khớp này, không yêu cầu xóa mọi thu nhập bảo hiểm.

Dự phòng bảo hiểm tương ứng lợi tức vốn chủ sở hữu bị loại

Doanh nghiệp bảo hiểm có thể giữ vốn chủ sở hữu thay người giữ hợp đồng, trả lợi tức đầu tư cho họ sau phí quản lý. Nếu cổ tức/lãi lỗ vốn chủ sở hữu bị loại mà tăng nghĩa vụ hợp đồng tương ứng vẫn được trừ như chi phí, thuế suất hiệu dụng sẽ sai lệch.

Quy định 22 yêu cầu loại khỏi FANIL chi phí biến động dự phòng bảo hiểm nếu biến động khớp về kinh tế với cổ tức hoặc lãi/lỗ vốn chủ sở hữu bị loại từ chứng khoán giữ thay người giữ hợp đồng. Phải đối chiếu lợi tức đầu tư tương ứng, không loại mọi biến động dự phòng bất kể loại.

Tài trợ trong nhóm không khớp

Mô-đun mô tả CE thuế cao trực tiếp hoặc gián tiếp cấp tín dụng/đầu tư cho CE thuế thấp, làm tăng chi phí bên thuế thấp mà không tăng thu nhập chịu thuế tương ứng bên thuế cao. Quy định 23 loại chi phí CE thuế thấp ghi cho sắp xếp tài trợ trong nhóm liên quan.

Tài trợ gián tiếp có thể qua trung gian và vay đối ứng. Phải theo toàn chuỗi cùng xử lý thu nhập tương ứng, không hiểu ví dụ đào tạo là mọi khoản vay thông thường trong nhóm đều phải loại chi phí.

Phân phối vốn cấp một bổ sung

Vốn cấp một bổ sung là công cụ phát hành theo yêu cầu quản lý ngân hàng/bảo hiểm, đổi thành vốn chủ sở hữu hoặc giảm ghi sổ khi sự kiện kích hoạt định trước xảy ra, cùng đặc điểm hấp thụ lỗ trong khủng hoảng tài chính. Kế toán có thể là vốn chủ sở hữu, thuế có thể là nợ.

Nếu bên phát hành ghi phân phối đã trả/phải trả làm giảm vốn chủ sở hữu nhưng chưa vào FANIL, quy định 24 đưa số ấy vào FANIL như chi phí. Bên nhận ghi phân phối đã nhận/phải nhận làm tăng vốn chủ sở hữu mà chưa vào FANIL thì đưa như thu nhập. Bên nhận không được coi phân phối ấy là cổ tức bị loại.

Hoạt động vận tải biển quốc tế đủ điều kiện

Vận tải biển quốc tế là vận chuyển hành khách/hàng bằng tàu, không gồm tàu chỉ chạy giữa các nơi trong cùng một địa bàn, cũng không gồm kéo tàu hoặc nạo vét. Hoạt động đủ điều kiện gồm tự vận chuyển hoặc cùng bên khác; cho thuê tàu đủ trang thiết bị, thuyền viên và vật tư; cho CE khác thuê tàu trần để vận tải quốc tế; vận chuyển theo thuê chỗ tàu; và bán tàu dùng vận tải quốc tế mà CE đã giữ để sử dụng ít nhất một năm.

Muốn loại thu nhập, việc quản lý chiến lược hoặc thương mại tàu liên quan phải thực tế diễn ra trong địa bàn CE trong niên độ đó. Chở từ cảng X nơi này tới cảng Y nơi khác là vận tải biển quốc tế; phần vận tải đường bộ sau đó từ Y tới khách không tự trở thành vận tải biển quốc tế hay phụ trợ chỉ vì nối tiếp chuyến quốc tế.

Hoạt động vận tải biển phụ trợ và phân bổ chi phí

Hoạt động phụ trợ gồm cho doanh nghiệp vận tải biển ngoài nhóm thuê tàu trần không quá ba năm; bán vé chặng nội địa của chuyến quốc tế do doanh nghiệp vận tải biển khác thực hiện; cho thuê hoặc lưu tạm container dùng vận tải quốc tế; cung cấp kỹ thuật, bảo trì, xếp dỡ, ăn uống và quan hệ khách hàng cho doanh nghiệp vận tải biển; cùng đầu tư phụ trợ là phần không tách rời hoạt động vận tải quốc tế.

Thu nhập vận tải biển và phụ trợ đều trừ chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp liên quan. Mô-đun phân chi phí gián tiếp theo doanh thu hoạt động liên quan chia tổng doanh thu. Ví dụ tổng doanh thu 120, tổng chi phí trực tiếp 45, gián tiếp 20; doanh thu vận tải quốc tế 100, trực tiếp 40, gián tiếp được phân 100÷120×20=16,6667, trình bày 17; thu nhập vận tải biển ròng trình bày 43. Số 45 là tổng chi phí trực tiếp, không phải riêng hoạt động quốc tế.

Trần thu nhập phụ trợ và khoản lỗ

Cả thu nhập và lỗ vận tải quốc tế đủ điều kiện đều bị loại. Lỗ phụ trợ cũng bị loại, nhưng thu nhập phụ trợ dương chỉ loại số quy định. Trần nhóm trong một địa bàn bằng 50% tổng thu nhập vận tải quốc tế của tất cả CE tại đó; tổng bằng không hoặc âm thì trần bằng không.

Thu nhập phụ trợ dương được loại của mỗi CE là A×B÷C. A là số thấp hơn giữa tổng thu nhập phụ trợ dương C và trần địa bàn; B là thu nhập phụ trợ dương CE, nếu không dương thì bằng không; C chỉ cộng các khoản thu nhập phụ trợ dương, không trừ lỗ phụ trợ. Vì vậy CE lỗ không thay đổi tỷ lệ phân phần loại dương.

Đối chiếu ví dụ vận tải biển năm thực thể

Ở địa bàn X, CE1/CE2/CE3 có thu nhập vận tải biển 100, 20, −20 và phụ trợ 50, 30, −10. Tổng vận tải biển 100 nên trần 50. Tổng phụ trợ dương 80; dù phụ trợ ròng 70, không dùng 70 làm mẫu số. CE1 loại 50×50÷80=31,25; CE2 loại 50×30÷80=18,75, các trang trình bày lần lượt 31 và 19. Lỗ phụ trợ 10 của CE3 được cộng lại.

Theo số nguyên trình bày và FANIL 150, 50, −30, GloBE lần lượt 19, 11, không: 150−100−31, 50−20−19, −30+20+10. Không làm tròn thì hai khoản đầu 18,75 và 11,25. Ở địa bàn Y, vận tải biển 80+50=130, trần 65; phụ trợ dương 10+20=30 nên được loại toàn bộ. Tính thực tế phải dùng công thức phân bổ, không thay bằng số nguyên giảng dạy.

Thu nhập, lỗ PE và phân bổ lại về sau

Quy định 26 thường loại FANIL PE khỏi FANIL thực thể chính. Ngoại lệ lỗ theo quy định 27: FANIL PE sau điều chỉnh liên quan là lỗ, tính thuế ở địa bàn thực thể chính coi lỗ đó là chi phí của nó, và lỗ không bù thu nhập chịu thuế đồng thời ở cả địa bàn thực thể chính lẫn PE, thì phân lỗ cho thực thể chính.

Nếu năm 1 đã phân số lỗ PE bằng A cho thực thể chính, năm 2 PE có FANIL dương, mô-đun mô tả phân lại cho thực thể chính thu nhập tương ứng số đã phân trước. Phải lưu lịch sử lỗ và phân bổ lại. Trang trình chiếu giải thích nguyên tắc cơ bản, không triển khai mọi giới hạn và thứ tự qua nhiều năm.

Điều chỉnh thu nhập FTE phân cho chủ sở hữu

Sau khi thu nhập FTE được phân cho chủ CE, quy định 28 yêu cầu coi FANIL được phân như FANIL của chính chủ đó và thực hiện điều chỉnh áp dụng. Ví dụ FTE Z có FANIL 100 nhưng chỉ một phần phân cho CE X, không phải X tự động nhận cả 100.

Cần phân biệt phân bổ theo quyền sở hữu với điều chỉnh thu nhập sau đó. Hồ sơ nên nêu điểm xuất phát kế toán, từng điều chỉnh, xử lý thuế thuộc phạm vi tương ứng, phạm vi/ngày khóa lựa chọn và phân bổ cuối theo địa bàn. Giữ PDF gốc để đọc các trang; chủ đề mô-đun chỉ nêu tên cần tra quy định và mô-đun khác.