Hướng dẫn tháng 12 năm 2023 xử lý những vấn đề nào
Hướng dẫn OECD 43 trang này được phê duyệt ngày 15 tháng 12 năm 2023 và công bố ngày 18, bao quát sáu chương về kế toán giá mua, cơ chế an toàn CbCR chuyển tiếp, doanh thu hợp nhất và lệch năm, phân bổ thuế CFC pha trộn, hạn khai sớm và phép tính giản lược cho tổ chức thành viên không trọng yếu. Tài liệu sửa Commentary, không phải đạo luật thuế nội địa độc lập. Bài viết theo đúng phiên bản đó; phải kiểm tra riêng hướng dẫn về sau, lựa chọn và quy tắc thực hiện ở từng nước.
Điều chỉnh giá mua và giảm giá trị lợi thế thương mại
Bộ số liệu báo cáo hợp nhất vẫn có thể là sổ sách kế toán dù không có báo cáo tài chính riêng. Phép tính GloBE thông thường phải loại điều chỉnh kế toán giá mua, nhưng có ngoại lệ riêng cho giao dịch trước ngày 1 tháng 12 năm 2021 không đủ hồ sơ. Cơ chế an toàn chuyển tiếp cho giữ điều chỉnh giá mua nếu nhất quán: báo cáo CbC cho năm bắt đầu sau ngày 31 tháng 12 năm 2022 chưa dùng số liệu không có điều chỉnh đó, trừ khi pháp luật bắt buộc thay đổi. Giảm giá trị lợi thế thương mại liên quan giao dịch sau ngày 30 tháng 11 năm 2021 phải cộng lại vào lợi nhuận trước thuế khi kiểm tra lợi nhuận thông thường; với kiểm tra ETR giản lược, chỉ cộng lại nếu sổ sách không có hoàn nhập DTL hoặc ghi nhận hay tăng DTA tương ứng. Đây là điều chỉnh được chỉ định, không cho phép tùy ý thêm các điều chỉnh GloBE chung.
Xác định khu vực kiểm tra trước, rồi chọn nguồn dữ liệu
Nếu cùng một quốc gia có các tổ chức thành viên thông thường và hai nhóm liên doanh riêng, phải tách thành ba khu vực kiểm tra, không gộp hết. Trong từng khu vực kiểm tra, doanh thu, lợi nhuận, thuế, tiền lương và tài sản của các tổ chức liên quan phải dùng cùng loại báo cáo đủ điều kiện, ngoài ngoại lệ rõ cho tổ chức không trọng yếu và cơ sở thường trú. Khu vực kiểm tra khác nhau có thể chọn nguồn được phép khác nhau. Nếu trong khu vực các tổ chức thông thường, một công ty dùng bộ số liệu hợp nhất, công ty khác dùng báo cáo riêng, cả khu vực không đáp ứng điều kiện dữ liệu. Vì thế một báo cáo CbC có thể đủ điều kiện cho khu vực A nhưng không cho B. Báo cáo riêng đáng tin cậy không bắt buộc phải được lập riêng cho mục đích luật định hay quản lý.
Thuế hoãn lại, bút toán hợp nhất và dữ liệu không được tự điều chỉnh
Khi dùng lợi nhuận trước thuế từ bộ số liệu hợp nhất, cũng phải đưa vào thuế hoãn lại tương ứng chỉ được hạch toán ở cấp hợp nhất công ty mẹ. Tài liệu minh họa riêng thuế hoãn lại trong bộ số liệu và ở cấp mẹ. Nếu dùng báo cáo riêng không có điều chỉnh giá mua thì không được thêm thuế hoãn lại liên quan ở cấp mẹ. Các cột CbCR không dùng cho cơ chế an toàn có thể lấy từ nguồn khác được phép. Không tự sửa dữ liệu đủ điều kiện để khớp thu nhập chịu thuế trong nước: điều chỉnh chuyển giá 5.000 hạch toán trong bộ số liệu năm 2025 không được chèn vào số CbC dùng bộ số liệu năm 2024. Khoản từ công cụ lai là thu nhập theo kế toán tài chính vẫn phải đưa vào cho cơ chế an toàn, dù CbCR thông thường có thể loại theo cách xử lý cổ tức về thuế.
Tập đoàn không phải khai CbCR và cơ sở thường trú
Tập đoàn thuộc GloBE nhưng không phải khai CbCR vẫn có thể dùng dữ liệu vốn phải có trong báo cáo đủ điều kiện, khai tại mục GIR liên quan theo quy tắc khu vực UPE hoặc OECD áp dụng. Cơ sở thường trú có báo cáo đủ điều kiện riêng thì phải dùng báo cáo đó; nếu không, có thể dùng sổ sách riêng được phép do trụ sở chính lập cho báo cáo quản lý, thuế hoặc quản trị nội bộ. Phân bổ đúng lợi nhuận giữa trụ sở và cơ sở thường trú để tránh trừ lỗ hai lần. Thuế địa phương trực tiếp đánh thu nhập cơ sở thường trú chỉ thuộc cơ sở đó. Khoản loại trừ thu nhập theo thực chất phải dùng tỷ lệ chuyển tiếp áp dụng, không mặc định tỷ lệ cuối cùng 5%; ví dụ tài liệu dùng tiền lương 9,8% và tài sản 7,8% cho năm 2024.
Thuế năm trước và thuế xuyên biên giới
Thuế được bao gồm giản lược có thể tính điều chỉnh thông thường giữa số khai thuế và dự phòng của năm trước, nhưng phải loại dự phòng cho vị thế thuế chưa chắc chắn. Cơ chế an toàn chuyển tiếp nói chung không đòi trụ sở hoặc công ty mẹ loại các khoản thuế khỏi chi phí thuế giản lược chỉ vì GloBE đầy đủ phân bổ thuế chi nhánh nước ngoài, CFC hoặc tổ chức lai ra nước ngoài. Kết quả có thể khác phép tính đầy đủ của khu vực nước ngoài. Tuy nhiên, chống chênh lệch lai vẫn áp dụng, không dùng đơn giản hóa phân bổ thông thường làm lý do bố trí ghi trùng thuế hoặc chi phí.
Ba loại thỏa thuận khai thác chênh lệch lai
Đối với thỏa thuận sau ngày 15 tháng 12 năm 2022, tài liệu nhắm ba loại: khấu trừ không kèm ghi thu nhập, lỗ hoặc chi phí trùng, và ghi nhận thuế trùng. Nếu thỏa thuận giúp qua cơ chế an toàn, phải trong phạm vi liên quan cộng lại chi phí vào lợi nhuận trước thuế hoặc bỏ thuế trùng khỏi tử số thuế. Khấu trừ không kèm ghi thu nhập là khoản đầu tư hoặc cấp tín dụng tạo chi phí kế toán mà không có thu nhập kế toán tương xứng hoặc thu nhập chịu thuế tương xứng dự kiến suốt thời hạn công cụ; vốn cấp một bổ sung có ngoại lệ riêng. Chi phí trùng có thể ở hai bộ báo cáo hoặc được khấu trừ thuế lần nữa ở khu vực khác. Thuế trùng là cùng chi phí thuế vào thuế được bao gồm hoặc phép tính thuế giản lược nhiều lần mà cùng thu nhập không được ghi ở cả hai bộ báo cáo.
Thời điểm và phạm vi chống chênh lệch lai
Quy tắc có thể bao gồm liên doanh và tổ chức khác có sổ sách dùng cho phép tính, không giới hạn cùng khu vực kiểm tra. Giao kết sau ngày chốt gồm sửa đổi, chuyển giao, thay cách thực hiện, như giảm hoặc ngừng thanh toán mà nợ tiếp tục tăng, và thay xử lý kế toán. Thu nhập chịu thuế bị bù bằng thuộc tính thuế có điều chỉnh định giá hoặc ghi nhận, hoặc bằng khấu trừ không có chi phí kế toán tương ứng, có thể không được coi là thu nhập tương xứng. Tài liệu chống trùng nhưng không mặc định chi phí của tổ chức minh bạch đã thể hiện trong báo cáo chủ sở hữu là khai thác chênh lệch: khi cùng thu nhập cũng được tính trùng thì không phải điều chỉnh trùng trong phạm vi tương ứng; với chi phí trùng hai lần trong cùng khu vực kiểm tra, được giữ một lần. Nếu hiến pháp hoặc luật cao hơn không cho dùng ngày chốt gốc, có thể thay bằng ngày 18 tháng 12 năm 2023.
Doanh thu hợp nhất cho ngưỡng EUR 750 triệu
Doanh thu theo dòng lợi ích kinh tế từ hoạt động thông thường của chuẩn mực áp dụng, tính trước giá vốn và chi phí hoạt động, nhưng có thể trừ chiết khấu, hàng trả và giảm giá. Phải cộng các dòng doanh thu khác nhau; còn gồm lãi đầu tư ròng đã hoặc chưa thực hiện, thu nhập bất thường hoặc không thường xuyên. Chỉ bù lỗ đầu tư đến mức lãi đầu tư. Tổ chức tài chính có thể dùng thu nhập ngân hàng ròng hoặc doanh thu ròng, gồm xử lý bù trừ hoán đổi được phép. Phải xét bản chất hoạt động: lãi phụ trợ ngoài hoạt động thông thường của doanh nghiệp sản xuất, ghi dưới chi phí hoạt động, không tự động cộng vào; lãi tài trợ khách hàng và tiền cho thuê trong hoạt động thông thường của doanh nghiệp bán hoặc cho thuê phải tính.
Khác biệt năm tài chính và năm tính thuế
GloBE dùng năm tài chính của UPE. Tổ chức được hợp nhất phải theo cách hợp nhất thực tế: tập đoàn có thể lấy cả năm của tổ chức kết thúc trong năm UPE hoặc chia các kỳ giao nhau để khớp năm UPE. Tổ chức không trọng yếu không hợp nhất theo Điều 3.1.3 và liên doanh dùng năm của tổ chức kết thúc trong năm UPE. Vì vậy, năm lịch 2024 của UPE có thể dùng sổ từ tháng 12 năm 2023 đến tháng 11 năm 2024. Nếu năm tính thuế địa phương khác, thuế được bao gồm theo cách dùng trong sổ cung cấp lợi nhuận kế toán ròng, không tự ép thành phép tính thuế năm lịch; liên doanh cũng tương tự.
Phân bổ thuế CFC pha trộn và nhóm pha trộn riêng
Phiên bản này giới hạn cho năm bắt đầu chậm nhất ngày 31 tháng 12 năm 2025 và không kết thúc sau ngày 30 tháng 6 năm 2027. Khóa phân bổ của tổ chức bằng thu nhập quy thuộc nhân phần chênh lệch dương giữa thuế suất áp dụng của chế độ CFC pha trộn và ETR khu vực liên quan; thuế phân bổ bằng tỷ trọng khóa đó trong tổng mọi khóa, nhân thuế CFC pha trộn được phân bổ. ETR cơ sở phải loại thuế CFC. Nếu các tổ chức thông thường, liên doanh, tổ chức thành viên sở hữu thiểu số hoặc tổ chức đầu tư cùng nước phải tính pha trộn riêng, từng tổ chức dùng ETR của nhóm mình. Dù ETR khác nhau, mọi khóa vẫn vào tổng mẫu số.
Phân bổ CFC khi cơ chế an toàn miễn tính ETR đầy đủ
Chọn bất kỳ phép thử CbCR chuyển tiếp nào cũng dùng ETR giản lược của khu vực kiểm tra đó để tính khóa phân bổ; chọn kiểm tra quy mô nhỏ (de minimis) hoặc lợi nhuận thông thường vẫn phải bổ sung dữ liệu thuế để tính ETR này. Cơ chế an toàn QDMTT dùng thu nhập và thuế QDMTT địa phương; chỉ cộng QDMTT phải nộp khi chế độ CFC pha trộn cho khấu trừ với điều kiện giống thuế được bao gồm có thể khấu trừ khác. Khu vực khác không phải tính ETR đầy đủ Điều 5.1 dùng phương pháp thuế giản lược nhưng lấy lợi nhuận trước thuế từ báo cáo tài chính đủ điều kiện, không từ báo cáo CbC đủ điều kiện. Tổ chức không đủ cơ chế an toàn tại nước đó vẫn dùng ETR GloBE đầy đủ. Thuế CFC được phân bổ không làm tăng ETR QDMTT vì QDMTT loại thuế đó.
Ví dụ QDMTT và tổ chức ngoài phạm vi GloBE
Thu nhập 100, thuế được bao gồm 10, khoản loại trừ theo thực chất 60 thì ETR thông thường là 10%. QDMTT được khấu trừ là (15%−10%)×(100−60)=2. ETR dùng cho khóa phân bổ CFC là (10+2)÷100=12%, không phải 15%; ví dụ giả định không có thuế bổ sung hiện hành thêm. Tổ chức ngoài phạm vi được đưa vào đánh thuế CFC phải dùng ETR của nhóm pha trộn có tổng thu nhập quy thuộc lớn nhất cùng nước, và khóa của nó cũng vào mẫu số, tránh phân nhầm thuế CFC của nó cho tổ chức GloBE. Nếu nước đó không có ETR đầy đủ hay thay thế của tập đoàn, dùng tổng sổ sách tài chính của mọi tổ chức ngoài phạm vi liên quan tại địa phương.
Khai và thông báo cho bất kỳ năm nào không được đến hạn trước ngày 30 tháng 6 năm 2026
Hạn GIR và thông báo thông thường là 15 tháng sau cuối năm, năm chuyển tiếp đầu tiên là 18 tháng. Sửa đổi thêm mốc sớm nhất được ưu tiên: nghĩa vụ liên quan của bất kỳ năm tài chính nào không được đến hạn trước ngày 30 tháng 6 năm 2026. Nếu năm đầu ngắn kết thúc ngày 30 tháng 6 năm 2024, hạn vốn là ngày 31 tháng 12 năm 2025; năm ngắn tiếp theo tháng 1–2 năm 2025 vốn đến hạn ngày 31 tháng 5 năm 2026, thậm chí sớm hơn tờ khai năm lịch đầu tiên. Mốc này tránh cả hai kết quả. Chỉ xử lý khai và thông báo, không đồng loạt thay hạn thanh toán trong nước, cũng không liên tục gia hạn mọi năm sau.
Tổ chức nào được dùng giản lược NMCE
NMCE vẫn là tổ chức thành viên GloBE, chỉ không hợp nhất từng dòng vì quy mô hoặc tính trọng yếu. Báo cáo hợp nhất thực tế phải dùng chuẩn mực chấp nhận được hoặc chuẩn mực được phép có điều chỉnh chống méo lệch cạnh tranh trọng yếu, và được kiểm toán ngoài; ý kiến kiểm toán không được có bảo lưu về loại tổ chức đó khỏi phạm vi hợp nhất. Không áp dụng cho hợp nhất suy định hoặc tập đoàn chỉ gồm trụ sở và cơ sở thường trú. Cơ sở thường trú chỉ là NMCE khi trụ sở cũng là NMCE. Nếu tổng doanh thu tổ chức vượt EUR 50 triệu, chính sổ dùng cho CbCR cũng phải theo chuẩn mực chấp nhận được hoặc được phép. Quy mô nhỏ không có nghĩa ra hẳn khỏi GloBE.
Lợi nhuận và doanh thu NMCE đều bằng tổng doanh thu
Tổ chức nộp khai lựa chọn hằng năm riêng cho từng NMCE. Lợi nhuận GloBE giản lược và doanh thu đều bằng tổng doanh thu CbCR, không trừ chi phí hoạt động. Bao gồm bán hàng, dịch vụ, tiền bản quyền, lãi, phí bảo hiểm, thu nhập bất thường và lãi đầu tư, nhưng không gồm cổ tức từ tổ chức thành viên khác, thu nhập toàn diện khác hoặc đánh giá lại trong vốn chủ sở hữu. Thuế chỉ là thuế thu nhập dồn tích năm hiện tại, loại thuế hoãn lại, điều chỉnh không thuộc năm hiện tại và dự phòng thuế chưa chắc chắn. Dùng quy tắc CbCR của UPE, hoặc của công ty mẹ thay thế khi áp dụng; nếu không có nghĩa vụ CbCR ở bất cứ đâu thì dùng OECD Action 13 và hướng dẫn thực hiện. Trụ sở có doanh thu 100, trong đó 60 thuộc khu vực trụ sở, 40 thuộc cơ sở thường trú, thì lần lượt dùng 60 và 40, không mỗi bên tính 100.
Kiểm tra chung với tổ chức thông thường: hai ví dụ đầy đủ
Số thay thế của NMCE được chọn phải gộp với số GloBE đầy đủ của tổ chức thành viên khác và NMCE không chọn. Sau đó áp dụng phép thử lợi nhuận thông thường, kiểm tra quy mô nhỏ (de minimis) hoặc ETR của cơ chế tính giản lược trên nền Điều 5.3, 5.5, 5.1, không đồng nhất trực tiếp với ba phép thử CbCR chuyển tiếp. Qua một phép thử thì thuế bổ sung khu vực được coi bằng 0; không qua phép nào phải về GloBE thông thường, không tiếp tục dùng số thay thế NMCE để tính thuế thông thường. Khu vực A có hai NMCE tổng doanh thu EUR 250.000, thuế dồn tích EUR 50.000, ETR 20%. Khu vực B có 52 tổ chức tính thông thường, thu nhập EUR 10 triệu, thuế EUR 1,6 triệu, cộng một NMCE chọn giản lược có thu nhập EUR 100.000, thuế EUR 10.000, ra 1.610.000÷10.100.000=15,94%, cũng qua phép thử.
Cách bảo thủ, giám sát và lưu thông tin
Dùng doanh thu làm lợi nhuận nhưng chỉ ghi thuế thu nhập dồn tích hiện hành thường mở rộng mẫu số và thu hẹp tử số, nên tương đối bảo thủ. Cách này có thể bỏ sót một phần điều chỉnh tăng GloBE, nhưng tài liệu cho rằng quy mô tổ chức và mục đích giới hạn của số thay thế khống chế rủi ro. Khuôn khổ bao trùm dự kiến giám sát thay đổi định nghĩa CbCR và rà soát cách tính chậm nhất năm 2028. Nên lưu bằng chứng kiểm toán ngoài ủng hộ không hợp nhất, lựa chọn hằng năm theo tổ chức, sổ gốc và phép thử khu vực; cơ chế an toàn NMCE là lựa chọn tính theo năm, không phải miễn vĩnh viễn.
Nguồn chính thức
Bản dịch tiếng Việt giữ đầy đủ nội dung bài viết tiếng Trung, gồm các điều kiện, bước thực hiện và phụ lục trong phạm vi bài viết; các thông tin thực chất đã được đối chiếu với PDF chính thức. Liên kết bản gốc dùng để kiểm tra cách diễn đạt chính thức; cần phân biệt ngày của tài liệu và các sửa đổi về sau.
Xem PDF gốc chính thức ↗